ဆားလင်းကြီးမှာ ရေကြီးလို့ ကွမ်းခြံရာချီပျက်စီး
“ရေတအားဝသွားရင်(ရေများသွားရင်) ကွမ်းခြံက ပျက်တာပဲ။ မြုပ်တာကတော့ ခြံပေါင်းပြောမယ်ဆို ၅၀၀ ကျော် ၁,၀၀၀ လောက်တော့ မြုပ်နေတယ်။ မြစ်ကမ်နား တောက်လျှောက်တွေပေါ့။ (ဆားလင်းကြီးက) ကွမ်းခြံတော်တော် စိုက်ကြတယ်။”
“ရေတအားဝသွားရင်(ရေများသွားရင်) ကွမ်းခြံက ပျက်တာပဲ။ မြုပ်တာကတော့ ခြံပေါင်းပြောမယ်ဆို ၅၀၀ ကျော် ၁,၀၀၀ လောက်တော့ မြုပ်နေတယ်။ မြစ်ကမ်နား တောက်လျှောက်တွေပေါ့။ (ဆားလင်းကြီးက) ကွမ်းခြံတော်တော် စိုက်ကြတယ်။”
“၅ မီတာကနေ ၁၀ မီတာအတွင်းတွေပဲ ပစ်ခတ်နေရတာဖြစ်တဲ့အတွက် အရာရှိကားရဲ့ နောက်ခြမ်းကနေပစ်နေတဲ့ စကစ ၂ ဦးကိုလည်း ပစ်ခတ်နိုင်ခဲ့တယ်။ ၅ ဦးသေဆုံးတာကတော့ မျက်မြင်ပဲ။ ကားရဲ့ဘေးမှာ လဲနေတဲ့ စကစရဲ့ အလောင်းတွေရှိတယ်။ သေနတ်သွားယူတဲ့ ရဲဘော်တွေဘက်ခြမ်းမှာလည်း စကစတွေ သေဆုံးနေတာ ရှိတယ်။”
“အချင်းချင်းကြားမှာ ဖြစ်တဲ့ဟာတွေကို ပြင်ပကဝင်ပြီး စွက်ဖက်တာမျိုးကို ကျနော်တို့ကတော့ လုံးဝ သဘောမတူနိုင်ဘူးပေါ့။ ဥပမာ ယောတို့ စစ်ကိုင်းတို့ဖြစ်တဲ့နေရာမှာ ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေအနေနဲ့ ဘယ်လောက်ပဲ အင်အားရှိရှိ ဝင်စွက်ဖက်မှာမဟုတ်ဘူး။ ချင်းပြည်မှာဖြစ်ပွားနေတဲ့ Crisis (အကျပ်အတည်း)တွေမှာ YDF အနေနဲ့ တိုက်ရိုက် ဝင်စွက်ဖက်တာရှိတဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ အဲ့ အခင်းကျင်းတွေကို သိချင်လို့ ယာယီထိန်းသိမ်းထားတဲ့ သဘောဖြစ်ပါတယ်။"
“သက်ကြီးရွယ်အို ၅ ယောက်ပါသွားတယ်။ လေဖြတ်နေတာ ၂ ယောက်ပါသွားတယ်။ တခြား ၃ ယောက်ကလည်း မပြေးနိုင်မလွှားနိုင် အသက်ကြီးပိုင်းတွေ။ စစ်ကြောင်းက နောက်တကြောင်း ပြန်ထုတ်နေတာ တွေ့လို့ ကျနော်တို့လည်း ကြောက်လို့ ပြေးလွှားနေရတယ်"
“လက်နက်ကြီးအစမှန်တာရော ကျည်ထိတာရောပါပဲ။ ၁၀၂၇ အပိုင်း ၂ မှာ ကျဆုံးရဲဘော် ၄ ဦး အထိရှိပြီ။ ဒီနေ့(ဇူလိုင် ၁၀)ဆို ကျနော်တို့ ၃ ဦးမြောက် နာရေးအခမ်းအနားလုပ်ပြီးကာ ရှိသေးတယ်။ နောက် ၁ ယောက် ကျတဲ့သတင်း ဝင်လာတာပဲ။”
“သားသားက ရန်ဖြစ်ဖို့ နေနေသာသာ စကားတောင်လူတိုင်းနဲ့ မပြောဘူး။သူ့ဘာသာ ကျောင်းနဲ့အိမ်နဲ့ ဂိမ်းတိုက်တဲ့နေရာနဲ့ ဒီ ၃ ချက်ပဲလုပ်နေတာ။ (ဘယ်သူသတ်တယ်ဆိုတာ)မျက်မြင်မဟုတ်တော့ သူများ တဖက်သားကို နစ်နာစေလိုတဲ့ ဆန္ဒတော့မရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် အမှုမှန်လေးတော့ ပေါ်ပေါက်စေချင်တယ်”
“ သူက ဦးကြီးတွေနဲ့ အိပ်တာ။ ဦးကြီးတွေက သားသားပြန်မလာဘူး၊ မင်းတို့ဆီများ အိပ်တာလားဆိုတော့ ငါတို့ဆီလည်း မအိပ်ဘူးဆိုပြီး သူသွားတတ်တဲ့နေရာတွေ (၂နေရာ)လိုက်ကြည့်တာ။ သင်္ချိုင်းကုန်းဘက်သွားကြည့်တော့ dead bodyတွေ့တော့တာပဲ”
“သူက အရင် ချင်းပြည်နဲ့ ဂန့်ဂေါအစပ်က ဘုံဇုံရွာနယ်ခြားစောင့်စခန်းမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတာ။ (ဘုံဇုံ)စခန်းက အသိမ်းခံလိုက်ရတဲ့အခါ အဲ့စခန်းကနေ ဂန့်ဂေါမြို့ကို လာခဲ့တာပေ့ါနော်။ စခန်းသိမ်းမှာ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားတဲ့ သူတွေပါ။”
စစ်ကောင်စီစစ်ကြောင်းကို တိမ်းရှောင်နေရတဲ့အတွက် အဲ့ဒီကျောင်းလေးကို ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလ နောက်ဆုံးပတ်ကမှ ဖွင့်နိုင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး KG ကနေ Grade 7ထိ သင်ကြားပေးနေကာ ကျောင်းသား ၅၀ ဝန်းကျင်ကို ဆရာမ ၃ယောက်နဲ့ သင်ကြားပေးနေတာဖြစ်တယ်လို့ကျောင်းတည်ထောင်သူတဦးက ပြောပါတယ်။
“ရေဝင်တာလည်း မတရားမြန်တယ်၊ စောလည်းစောတယ်၊ မနှစ်က ရေကြီးတဲ့ စံချိန်ကိုတောင် ကျော်သွားပြီ၊ မနှစ်က ကျနော်တို့နေတဲ့နေရာ ရေမရောက်ဘူး၊ ခုရေက ပေါင်လယ်လောက် ရောက်နေပြီ” လို့ ရေဘေးကြုံနေရတဲ့ ပြည်သူတဦးက ပြောပါတယ်။
“ကျနော်တို့ မြို့ကို အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်လာတဲ့အခါမှာ သူတို့(စကစ)အကုန်လုံးက မြို့စောင့် ဘန်ကာကြီးတွေကနေ ပစ်အားနည်းနည်းနဲ့ပစ်ပြီး ထွက်ပြေးသွားကြတယ်။ မြို့အနောက်ဘက်ခြမ်း တခြမ်းလုံးမှာရှိနေတဲ့ ဘန်ကာတွေ၊ မြို့အရှေ့ဘက်မှာရှိနေတဲ့ တချို့ဘန်ကာတွေကို ကျနော်တို့တွေ သိမ်းနိုင်တယ်။ သိမ်းနိုင်လို့လည်း မြို့ကို ၂ နာရီကျော် ထိန်းနိုင်တဲ့ အခြေနေမျိုး ဖြစ်လာတာ။”
ဇူလိုင် ၇ ရက် မနေ့က မနက် ၁၀ နာရီခွဲလောက်က မြို့မြောက်ဖက်ခြမ်းက စစ်ကောင်စီအင်အား ၄၀ ဝန်းကျင်ရှိတဲ့ ထွေအုပ်ရုံးနဲ့ မြို့တောင်ဘက်ခြမ်းမှာရှိတဲ့ ရဲတပ်သား ၂၀ ဝန်းကျင်ရှိတဲ့ ရဲစခန်းကို တပြိုင်တည်း ဝင်တိုက်ခဲ့ကြတာဖြစ်ပြီး နေ့လယ် ၁ နာရီခွဲကျော်မှာ ပြန်ဆုတ်ခဲ့ကြတယ်လို့ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် အနောက်မြောက်စစ်ဒေသ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ရဲဘော်မြင့်နိုင်က ပြောပါတယ်။
“ဆိုင်ကယ်သပိတ်ကတော့ ဆိုင်ကယ်အစီးရေ ၃၀ ကျော်ပါ၊ ထိုင်သပိတ်မှာကတော့ လူ ၂၀၀ ကျော် ပါဝင်ပါတယ်။”
“ သေဆုံးသူအမျိုးသမီးက သဖန်းကိုင်းကျေးရွာကနေ နီးစပ်ရာအမျိုးတွေဆီ လာတိမ်းရှောင်တာပါ။ အမျိုးသမီးက ရေချိုးနေချိန် တခါတည်း သေဆုံးပါတယ်။ သူမရဲ့သားက ဘယ်ဘက်ခြေသလုံးနဲ့ ဘယ်ဘက်မျက်လုံးထိခိုက်ဒဏ်ရာ(စိုးရိမ်ရ) ရပါတယ်”
လက်ရှိ မတ္တရာမြို့နယ်ထဲက စခန်းသာ၊ ကျောက်မဏ္ဍပ်၊ စပါးကျည်တောင်၊ ကျောက်ကြမ်းတောင်၊ ငွေပုထိုး၊ ရှင်မတောင်၊ နဂါးပတ်၊ နွားခြံကုန်း၊ ဝန်တင်ကုန်း၊ လက်သန်းတောင်၊ ခြေတော်ရာ၊ ကိုရင်လေးတောင်၊ ကင်းရွာ၊ ဆည်တော်လမ်းခွဲ၊ ရေနံ့သာ တိုးဂိတ်၊ ရေနံ့သာရဲစခန်း၊ နပတ်လည်အင်းစခန်း အပါအဝင် စစ်ကောင်စီစခန်း ၂၅ ခုကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ပြီလို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။